نقش‌هاي فرش تركمن روي دار مشكلات

turkmen ترکمن turkman

جام جم آنلاين: امروز گلستان و تركمن با فرش و قالي تركمن شهرت جهاني دارد و اين شهرت مرهون تلاش زنان و دختران بي‌نام و نشان و هنرپردازي است كه با هر تار و پود تابلويي از عشق و شيدايي را به تصوير مي‌كشند.

به گزارش مهر، گول نقش اصلي فرش تركمن است كه بافته‌هاي هر قوم به وسيله آن از بافته‌هاي اقوام ديگر متمايز مي‌شود و پشم و پنبه از مواد اوليه براي توليد اين هنر ماندگار است.

به رغم ترويج رنگ‌هاي شيميايي هنوز مواد رنگدار گياهي مانند پوست انار، چوب پويا، خاكستر چوب ازدار و زردچوبه، روناس و نيل براي رنگرزي خامه قالي در اين منطقه كاربرد دارد.

نقوش فرش اصيل تركمن ذهني يا حفظي بافت است و زنان تركمن در توليد اين دستبافت، آرمان‌ها و انديشه‌هايشان را با رنگ‌هاي دلخواه روي تار قالي گره مي‌زنند تا تابلويي زيبا و مانا پيش روي مجسم سازند.
شاخ قوچ، نقش عقرب، ماري گول، در ناق گول، قافسه گول، تكه گول، انسي، قزل اياق، توينگ گول، قوش گول، آوغان گول، تاج حروز، پنجارا آراگول، آق نقش از جمله نقوش زيبايي است كه در اين هنردستي به كار مي‌رود.
دارهاي قالي بيشتر از نوع افقي و متحرك هستند و همراه كوچ ايل جابجا مي‌شوند، البته در سال‌هاي اخير استفاده از دارهاي عمودي نيز در اين منطقه رونق يافته است.

اكنون هنرپردازان اين هنر ديرپا، پر پيشينه و داراي شهره جهاني با مشكلات فراواني روبرو هستند و براي رفع مشكلاتشان خواستار حمايت ويژه متوليان امر هستند.

آنها بر اين باورند كه مواد اوليه نامرغوب، نبود حمايت مالي، ساماندهي نشدن، بي توجهي به آموزش، آشنا نبودن به نيازهاي بازار و برنامه نداشتن موجب شده تا فرش اصيل تركمن رو به فراموشي رود و جايگاه واقعي‌اش را از دست بدهد.

به اعتقاد اين هنرمندان، برپايي كارگاه‌هاي آموزشي، خريد تضميني، بالا بردن كيفيت، شناسنامه‌دار كردن قالي، ترويج آموزش و اصول سنتي فرش بافي در احياي دوباره قالي تركمن ضروري است.

علاوه بر بازارهاي داخلي، اميرنشينان خليج فارس، كشورهاي حاشيه خزر و برخي كشورهاي اروپايي، خريداران فرش اصيل تركمن را تشكيل مي‌دهند.

يك بافنده فرش بندر تركمن به مهر مي‌گويد: بافندگان اين هنر اصيل براي تهيه چله و خامه محدوديت دارند و بايد از آنها حمايت شود. مرجان جعفري كه قالي بافي را از مادر مرحومش به يادگار دارد، مي‌افزايد: اگر براي توسعه و احياي اين هنر دستي و اصيل كاري صورت نگيرد، در آينده‌اي نزديك از اين هنر جز نام و نشان، چيز ديگري باقي نخواهد ماند.

به گفته وي، مواد اوليه نامرغوب و بي كيفيت موجب شده تا فرش اصيل تركمن جايگاه قبلي خود را از دست دهد كه اين امر نگران كننده است. بافنده ديگري از گنبدكاووس نيز مي‌گويد: قاليبافي در اشتغال و درآمد زنان و دختران روستايي منطقه نقش اساسي دارد و براي رونق نيازمند متولي خاص است.

شهلا ايگدي بيان كرد: هر روز شاهد جمع شدن دارهاي قالي هستيم، بايد براي حمايت از فعالان اين عرصه برنامه‌ريزي جامعي شود.

بانوي ديگري از بندرگز، كمبود وام، نبود حمايت مالي، دستمزد كم و بيمه نبودن را از مهم‌ترين مشكلات فراروي ذكر كرد و گفت: برنامه جامع و اصولي براي حمايت از توليدكنندگان اين هنر ضروري است.كبري نعيمي افزود: اتحاديه تعاوني براي حمايت از بافندكان فرش بايد گسترش يابد و مركزي براي بهبود وضعيت قاليبافي در منطقه تشكيل شود.رئيس اداره بازرگاني گنبد كاووس هم در اين باره مي‌گويد: اتحاديه توليدكنندگان فرش دستبافت تركمن در اين شهرستان تشكيل مي‌شود كه راه اندازي اين اتحاديه در حمايت از فعالان اين عرصه و رفع مشكلات فراروي نقش زيادي دارد.

خليل رجبي افزود: تاكنون براي 3 هزار هنرمند فرش دستبافت تركمن در اين شهرستان كارت فعاليت صادر شده، اين در حالي است كه حدود 6 هزار نفر در اين شهرستان در زمينه توليد فرش دستبافت فعاليت دارند.

به گفته رجبي، تاكنون 500 نفر از هنرمندان اين رشته بيمه شده‌اند و از مزاياي آن بهره‌مند هستند.مديرعامل اتحاديه شركت‌هاي توليدي فرش دستباف تركمن گلستان نيز گفت: كاهش مرغوبيت فرش تركمن در سال‌هاي اخير نگران كننده است.تاشلي قوچقي افزود: رقابت ناسالم بازار و هزينه بالاي توليد از جمله دلايل كاهش مرغوبيت فرش اصيل تركمن است كه بايد رفع شود.

وي اظهار كرد: اكنون بسياري از توليدكنندگان فرش تركمن مجبورند با مواد اوليه نامرغوب فرش توليد كنند كه براي رفع مشكلات موجود عزم ملي نياز است.

غلامرضا سوسرايي، فرماندار گنبد كاووس نيز مي‌گويد: بايد با برنامه‌‌ريزي دقيق و اصولي براي رفع مشكلات هنرمندان اين عرصه و ارتقاي كيفيت فرش تركمن تلاش شود، زيرا گسترش صنعت فرش دستباف تركمن در بين خانواده‌ها، فرصت‌هاي خوبي را براي اشتغال و رونق اقتصادي آنان ايجاد مي‌كند.سوسرايي اظهار كرد: توليد فرش با كيفيت به ارتقاي جايگاه فرش تركمن در بازارهاي جهاني و رونق اقتصادي خانوارها كمك مي‌كند.

شهرستان گنبد كاووس بيش از 295 هزار نفر جمعيت دارد كه 6 هزار نفر به قاليبافي اشتغال دارند.