اوغوز خلقي نين يازيلي ادبياتي

turkmen ترکمن turkman

عبدالر حمن اونق

عبدالرحمن اونق از نویسندگان توانای ترکمن می باشد مطلب زیر از سایت لوح بر گرفته شده است 

آواي صحرا منتشر شد

رمان «آواي صحرا»، نوشته‎ي عبدالرحمن اونق، نويسنده‎اي از خطه‎ي ترکمن صحرا، به همت کارگاه قصه و رمان توسط شرکت انتشارات سوره مهر منتشر شد.

حوادث رمان در خطه‎ي ترکمن صحرا به وقوع مي‎پيوندد و از بافت اقليمي برخوردار است. نويسنده در جاي جاي رمان، راجع به اماکن و اشياي بومي داستان توضيح مي‎دهد. فضاسازي‎هاي رمان به نحوي توصيف شده است که مخاطب در فضاي بومي خاص آن در هنگام خوانش قرار مي‎گيرد. حوادث تاريخي اين گوشه از سرزمين ايران به عنوان پس‎زمينه‎ي اثر انتخاب شده است.

اکنون به شرح زندگی ایشان می ژردازیم:

در سال 1338 در روستاي دهنه يك خواجه نفس قميشان متولد شد و تحصيلات خود را تا مقطع كارداني زبان عربي ادامه داد او علاوه بر دبيري آموزش و پرورش مسئول بخش داستان كانون پرورش فكري نيز هست در ميان آثار او دو رمان راز خاير خوژه و آواي صحرا در جشنوارة معلم برگزيده شده‌اند.

آثار ایشان

راز خاير خوژه (رمان)، آواي صحرا (رمان)، در عمق شبهاي تار (رمان نوجوانان)، سورتيك (مجموعه داستان)، قصه‌هاي تركمن، حماسه گور اوغلي (رمان دوجلدي)، سماجت (مجموعه داستان، ترجمه).

معرفی آثار ایشان

راز خایر خوجه

ماتى‏خان»، بزرگ يكى از تيره‏هاى تركمن، با اطاعت ازفرمان رضاخان، كوچ روى را ترك مى‏كند و با ايل خود در خاير خوجه‏ساكن مى‏شود. آرامش آن‏ها با طرح دولت براى ايجاد پاسگاه‏هاى‏مرزبانى و حضور امنيه‏ها به هم مى‏خورد. ماتى‏خان مدتى در برابرظلم‏هاى استوار نصيرى، فرمانده پاسگاه، سكوت و با او سازش‏مى‏كند. اما هم‏زمان با اجراى دستور كشف حجاب، با نقشه قبلى و باكمك افراد ايل و دوستان ديگرش، ماموران را مى‏كشد و به روسيه‏مى‏گريزد. «ماتى‏خان» در تعقيب و گريز زخمى مى‏شود و چوپانان اورا نجات مى‏دهند. «ماتى‏خان» با تغيير دادن اسم خود زندگى‏تازه‏اى در اين سوى مرز آغاز مى‏كند. سال‏ها بعد، پس از انقلاب‏اسلامى و فروپاشى اتحاد جماهير شوروى، مرز ايران و تركمنستان‏باز مى‏شود و ماتى‏خان، پسر و خانواده سابق خود را باز مى‏يابد.
این کتاب توسط مركز آفرينش‏هاى ادبى تدوین وبا جلد شمیز منتشر شده است.

 در عمق شبهای تار

ماتى‏خان»، بزرگ يكى از تيره‏هاى تركمن، با اطاعت ازفرمان رضاخان، كوچ روى را ترك مى‏كند و با ايل خود در خاير خوجه‏ساكن مى‏شود. آرامش آن‏ها با طرح دولت براى ايجاد پاسگاه‏هاى‏مرزبانى و حضور امنيه‏ها به هم مى‏خورد. ماتى‏خان مدتى در برابرظلم‏هاى استوار نصيرى، فرمانده پاسگاه، سكوت و با او سازش‏مى‏كند. اما هم‏زمان با اجراى دستور كشف حجاب، با نقشه قبلى و باكمك افراد ايل و دوستان ديگرش، ماموران را مى‏كشد و به روسيه‏مى‏گريزد. «ماتى‏خان» در تعقيب و گريز زخمى مى‏شود و چوپانان اورا نجات مى‏دهند. «ماتى‏خان» با تغيير دادن اسم خود زندگى‏تازه‏اى در اين سوى مرز آغاز مى‏كند. سال‏ها بعد، پس از انقلاب‏اسلامى و فروپاشى اتحاد جماهير شوروى، مرز ايران و تركمنستان‏باز مى‏شود و ماتى‏خان، پسر و خانواده سابق خود را باز مى‏يابد.
این کتاب توسط مركز آفرينش‏هاى ادبى تدوین وبا جلد شمیز منتشر شده است.

 سماجت

معرفی کتاب: كتاب حاضر شامل 6 داستان كوتاه درباره مسائل اجتماعى‏مردم تركمنستان، از نويسندگان تركمنستانى است.
داستان فردى كه پس از 15 سال صاحب فرزندى مى‏شود، اما بر اثريك بى‏توجهى او را از دست مى‏دهد/ قصه پسر با هوشى كه به خاطرسن كم او را در دانشگاه نمى‏پذيرند، اما وى با مراجعه به مديرمشكل خود را حل مى‏كند/ ماجراى فردى روستايى كه تصور مى‏كندميهمانى كه به خانه‏اش آمده بر خلاف ديگر افراد روستا، از باغچه پراز گل او خوشش آمده است. اما در نهايت ميهمان به او مى‏گويد چرابه جاى اينهمه، گوجه‏فرنگى نكاشته است/ و… از جمله موارد مطرح‏شده در اين داستانها مى‏باشد.
عناوين آنها عبارتند از: «آزرد»، «سماجت»، «مهمان»، «چامپيون»/خداى وردى حاليف، «انتظار»/ عبدالرحمن اونق (براساس شعرى ازكريم قرباننفسف)، «هواپيما»/ گلدى‏الله نازارف.
نویسنده این کتاب «خداى وردى‏حاليف» می باشد.
این کتاب توسط مركز آفرينش‏هاى ادبى تدوین وبا جلد شمیز منتشرشده است

آوای صحرا

 زمان رمان در دوره ناصرى مى‏گذرد. زمانى كه تركستان ازچند مورد هجوم قرار گرفته است و روس‏ها بيشتر مناطق تركستان رااشغال كرده‏اند و چشم طمع به تركمنستان دارند. حكومت ايران هم‏كه از ديرباز تركمنستان را در اختيار داشته است نمى‏خواهد به راحتى‏آن را از دست بدهد. ناصرالدين شاه با مشاورانش نقشه مى‏كشند تا«مردان» را، كه جوان تركمنى است و سال‏ها پيش به همت يك‏تاجر با فرهنگ تهرانى از دست ربايندگان نجات يافته است، طعمه‏نقشه‏هايشان بكنند. مردان كه جوان تحصيل كرده‏اى است، خود نيزبى‏ميل نيست نزد والدين اصلى‏اش برگردد. اختلاف دو تيره بزرگ«يموت» يعنى آتاباى‏ها و جعفرباى‏ها، بهانه‏اى است تا مردان به«كمش دفه» سفر كند و به كمك پدرش، الياس آخوند طبيب، بتواندميان دو تيره اتحاد برقرار كند. اين كار به معنى قدرت گرفتن‏يموت‏ها و چيزى است كه بيشتر از همه حكومت ايران را خوشحال‏مى‏كند، به دليل آن‏كه از شر «تكه»هاى جنگجو و مزاحم براى‏قشون ايران راحت مى‏شوند، مردان در ته دلش حتى براى اتحاد باتكه‏ها هم نقشه دارد…
این کتاب توسط مركز آفرينش‏هاى ادبى تدوین وبا جلد شمیز منتشر شده است.

از وبلاگ دانشجویان ترکمن دانشگاه زابل

صیادان در تور مشکلات/ نسل ماهیان و سلامت ماهیگیران در خطر

turkmen ترکمن turkman

تورهای صیادان شمال در حالی از چند روز قبل در کرانه خزر پهن شده که این صیادان با مشکلات عدیده ای روبرو هستند و برای رفع مشکلاتشان از مسئولان توجه حمایت و برنامه ریزی جدی دارند تا آنها را تور مشکلات برهانند. به گزارش خبرنگار مهر در گرگان، نامناسب بودن درآمد اقتصادی، آلودگی آب دریا، کاهش ذخایر آبزیان، مشکلات مربوط به بیمه، نبود امنیت شغلی و حمایت نشدن از جمله مشکلاتی است که صیادان گلستان را رنج می دهد. این مشکلات درحالی است که صید غیرمجاز انواع ذخایر آبزیان نیز محدودیتهای فراروی صیادان پره و ماهیاین استخوانی را افزایش داده است.در حال حاضر حدود 1400 صیاد گلستانی در قالب 20 شرکت تعاونی صیادی و یک اتحادیه صیادی در استان فعالیت دارند و روزیشان را از دریا صید می کنند. آلودگی آب خزر سلامت صیادان را تهدید می کند یک صیاد شهرستان ترکمن با اشاره به روند آلودگی آب دریای خزر بیان داشت: روند آلودگی آب دریا در حال حاضر نسبت به فصل گذشته صید بیشتر شده است.ایوب آتابای افزود: آلودگی آب دریا موحب بروز بیماریهای پوستی برای صیادان می شود و سلامت آنها را به خطر می اندازد.وی اظهار داشت: در هر مرحله از صید مقدار قابل توجهی انواع آلاینده ها مانند بقایای محصولات کشاورزی و باغی در تورهایمان مشاهده می شود که نشانگر ورود زباله و آلاینده ها به دریا است. وی خاطرنشان کرد: به رغم اینکه در چند روز گذشته میزان صید قابل توجه بوده ولی پیش بینی می شود این روند دوام نداشته باشد.اتابای به بالا بودن هزنیه های صید و صیادی اشاره و اضافه کرد: سرانه درآمدی هر صیاد به رغم سخت بودن این حرفه پاسخگوی هزینه های زندگی نیست. وی افزود: هر صیاد در ماه حدود 200 تا 300 هزار تومان درآمد دارد که با توجه به نرخ تورم و هزینه های زندگی رضایتخبش نیست.وی عنوان کرد: هر سال دریا بخیل تر می شود و مشکلات موجود انگیزه صیادان را برای تداوم کار کاهش داده است. صیادان فقط در فصل صید بیمه هستند صیادی دیگری از بندرگز به مشکلات مربوط به بیمه صیادان اشاره و اضافه کرد: اکنون صیادان فقط در شش ماه از سال و فقط در فصل صید بیمه هستند و در ماههای دیگر از مزایای آن بهره مند نیست. سهراب مرادی بیان داشت: سهم صیادان در پرداخت حق بیمه حدود 27 درصد معادل 500 تا 600 هزار ریال است که بسیاری از صیادان از پس تامین این مبلغ برنمی آیند. وی اظهار داشت: مشکلات مربوط به گرانی آلات و اداوات صیادی نیز فعالان این عرصه را با مشکل روبرو کرده و اکنون بیشتر صیادان برای خرید تجهیزات و ادوات به بانکها بدهکارند. به گفته مرادی، نبود امنیت شغلی در این عرصه از دیگر چالشهای روبر بوده و مسئولان باید با برنامه ریزی و حمایت جامع از این قشر حمایت کنند. نسل برخی گونه های آبزی منقرض شده است این صیاد افزود: کاهش میزان ذخایر آبزیان نسبت به سالهای گذشته امری محسوس و چشمگیر بوده و برخی از گونه هایی که در گذشته یافت می شد، اکنون نسلشان منقرض شده است. صیادی دیگری از نوکنده با اشاره کم بودن مدت صید خواستار افزایش مدت صید در بانه روز شد و ادامه داد: اکنون زمان صید از هفت صبح تا غروب است. محمد عصری خاطرنشان کرد: بر اساس مصوبه کمیته صید سازمان شیلات ایران، ساعات پره‌کشی تعاونیها از طلوع آفتاب آغاز و تا ساعت ‪ ، ۲۰‬ادامه خواهد داشت. وی آلودگی آب دریای خزر، برداشت بی‌رویه شن و ماسه، تخریب جایگاه‌های صید را از جمله دلایل کاهش صید ماهی سفید در این منطقه عنوان کرد و گفت: برخی انواع آلاینده‌ها موجب کاهش کیفیت و جمعیت ذخایر آبزیان این دریا شده است. عصری عمده‌ترین مشکلات فراروی صیادان را کاهش صید ماهیان در این دریا دانست و افزود: در صورت کاهش جدی جمعیت ذخایر این دریا، صیادان با مشکلات زیادی مواجه می‌شوند. سهمیه بنزین صیادان پاسخگوی نیازها نیست وی در ادامه تاکید کرد: سهمیه بنزین تخصیصی ویژه شرکتهای تعاونی پره کم است که باید برای افزایش سهمیه برنامه‌ریزی شود. سهمیه بنزین کنونی ویژه شرکتهای پره ماهیگیری را ‪بیش از ۱۳۲‬لیتر در ماه ذکر کرد و گفتن این مقدار پاسخگوی نیازها نیست. یک صیاد و عرضه‌کننده ماهی در کرکوی که خواست نامش اعلام نشود، تصریح کرد: آلودگی دریا به حدی رسیده که پوست دستمان را دچار مشکل کرده که در گذشته چنین نبوده است. نسل ماهی سفید به طور جدی در خطر وی توضیح داد: ماهی سفید به دلیل ظرافتی که دارد نمی‌تواند در آلودگی این دریا دوام بیاورد و تا چند سال آینده نسل این ماهیان منقرض می‌شود. ورود آلاینده‌ها و آلودگی شدید رودخانه‌ها، برداشت بی‌رویه شن و ماسه و صید بی‌رویه توسط قاچاقچیان را از جمله دلایل کاهش صید ماهیان خاویاری در دریای خزر است. همچنین در حال حاضر به علت آلودگی شدید رودخانه تکثیر ماهیان خاویاری به شکل مصنوعی صورت گرفته که برای رهاسازی بچه ماهیان خاویاری رودخانه مناسبی وجود ندارد. اجرای مدیریت واحد برای محافظت از رودخانه‌ها و اصلاح قانون برخورد با قاچاقچیان خاویار را از جمله راهکارها برای رفع مشکلات این بخش است. برخی صاحبنظران معتقدند برای نجات دریای خزر باید از خشکی شروع کرد، چون دریا آلودگی ندارد و آلودگی حاصل از حفاری نفت بخش کوچکی از آلودگی را تشکیل می‌دهد. مدیرکل شیلات گلستان در این زمینه افزود: در حال حاضر 1394نفر صیاد گلستانی در قالب 20 شرکت تعاونی صیادی و یک اتحادیه صیادی در استان فعال هستند که در محدوده 100 کیلومتر از نوار ساحلی دریای خزر به فعالیت می پردازند. علی اکبر پاسندی افزود: وضیعت اقتصادی صیادان نامناسب است و از درآمد سرانه نامناسبی برخوردار هستند به همین منظور شیلات گلستان برای رفع این موضوع در بخش باز سازی ذخایر تلاش می کند و در سال جاری به میزان 130 میلیون قطعه انواع بچه ماهی استخوانی در دریا رهاسازی شده است. وی اظهار داشت: رفع مسائل و مشکلات جامعه صیادی برای سهولت در روند امور مربوط آنان که جهت تامین پروتئین مورد نیاز جامعه است، باید سرلوحه فعالیتهای این بخشها قرار گیرد. وی خاطرنشان کرد: سازماندهی صیادان مجازو نظارت بر استانداردهای صید صیادی و برگزاری دوره های آموزشی و ترویجی برای صیادان پره را از عمده وظایف این بخشها است. به گفته پاسندی، بیش از 26 هزار و 650 تن صید انواع ماهیان استخوانی از دریای خزر در 10 سال گذشته صورت گرفت و گونه های غالب در صید صیادان استان ماهی سفید، ماهی کفال و کپور است. مدیرکل شیلات گلستان بیان داشت: متأسفانه به جهت شرایط به وجود آمده از جمله ساخت سد لاستیکی خواجه نفس و ورود فاضلابهای شهری و صنعتی و سموم کشاورزی رودخانه ها از ساختار طبیعی خارج شده اند و با ادامه این روند ذخایر آبزیان بشدت تهدید و از بین خواهد رفت. معاون صید شیلات گلستان نیز در این باره گفت: فصل صید از ۲۰ مهر تا ۲۰فروردین سال بعد است و صیادان پس از پایان فصل صید به کارهای مقطعی از قبیل کشاورزی، دامداری و خدمات مشغول می شوند. محسن یحیایی افزود: صیادان در مدت شش ماه فصل صید از بیمه برخوردارند، اما در پایان فصل و در بقیه سال به سبب عدم فعالیت صیادی بیمه نیستند و براساس قوانین تأمین اجتماعی بیمه بیکاری نیز به آنان تعلق نمی گیرد که این مسئله یکی از مشکلات آنان به شمار می رود. وی با اشاره به ایجاد فرصتهای شغلی برای صیادان در غیرفصل صید گفت: ساخت کارخانه های فرآوری آبزیان مانند تولید فیله منجمد و خمیر ماهی از جمله صنایعی است که می تواند در ایجاد اشتغال برای صیادان مؤثر باشد. به گفته یحیایی در این زمینه در استان تنها یک کارخانه عمل آوری فعالیت دارد که در آنجا انواع ماهیان پرورشی و دریایی عمل آوری می شود و زمینه ایجاد کارخانه های بیشتر فراهم است. دام گذاری صدمات جبران ناپذیری به ذخایر آبزیان وارد می کند وی درباره وضع صید گفت: دام گذاری از روشهای صید غیرمجاز است که از سوی برخی صیادان غیرقانونی انجام می گیرد و صدمات جبران ناپذیری به ذخایر ماهیان استخوانی و خاویاری وارد می آورد در حالی که صیادان پره با برگرداندن ماهیان غیراستاندارد به آب دریا، خسارتی نمی زنند. وی افزود: صید شرکتهای تعاونی استان به روش پره است و در زمانبندی های تعیین شده از سوی شیلات بر آن نظارت می شود که میزان آن برای گلستان به طور متوسط ۱۵۰۰ تن در سال است. از آنجایی که درآمد سرانه صیادان گلستان پایین تر از سایر استانهاست و از شرایط مطلوب برخوردار نیستند، پیشنهاد می شود جهت بهبود این وضعیت و باتوجه به بکر بودن منطقه به جذب گردشگر در این بخش پرداخته شود و از طریق گردشگری و ورود گردشگران به مناطق استقرار صیادان درآمد آنان افزایش یابد . صیادان گلستانی به همرا ه خانواده هایشان جمعیتی بالغ بر 10 هزار نفر هستند که از طریق دریا و صید و صیادی امرار معاش می کنند.

از سایت گمیشان

قالی ترکمن

turkmen ترکمن turkman

خیلی پیشترها یعنی در حدود سال 580 هجری شمسی مارکوپولو، جهانگرد معروف ایتالیایی، قالی ترکمن را تحسین کرده بود. فرش ترکمن در همان سالها و پس از آن، بهترین فرش آسیای مرکزی بوده است.

تمام فرشهای ترکمن از زیبایی و تنوع رنگ برخوردار می باشند. رنگ سرخ و سرخ تیره، سبز غلیظ و سنگین، زرد سنگین، رنگ نارنجی، رنگ سفید و رنگهای سورمه ای بیشتر از رنگهای دیگر در آنها به کار می رود.

معمولاً زمینه قالی و قالیچه به رنگ قرمز است که روشنایی آن حالت زنده تر و برجسته تری به نقشها می دهد.

قالیچه و قالیهای ترکمنی یا ترکیبی است از نخ و پشم که تار آن از نخ و پود آن از پشم است و یا پشم اندر پشم که تار و پود آن هر دو از پشم است و یا ابریشم و پشم که تار آن از ابریشم است و پود آن از پشم و یا ابریشم خالص که تار و پود آن هر دو از ابریشم است.

این تابلوهای پشم و ابریشم مدت زمان زیادی در مقابل تجاوزات تجاری غرب مقاوم بوده اند.

هنر قالی بافی در ترکمن صحرا تنها به دست زنان انجام می شود. این هنر از مادر به دختر منتقل می شود و به مثابه ثروتی در دست زنان و دختران است. البته هنر زن ترکمن تنها قالی بافی نیست بلکه نمدمالی، سوزن دوزی، خورجین و گلیم بافی، از جمله هنرهای زن ترکمن است.

از میان این هنرها، قالی بافی در اقتصاد خانواده نقش مهمتری دارد. به همین دلیل در بیشتر خانه ها یا آلاچیق ترکمنها یک دستگاه قالی بافی دیده می شود که زنان یا دختران خانواده بر روی آن به قالی بافی مشغولند. به این ترتیب زنان هنرمند ترکمنی در نتیجه مساعی و مهارت و استعداد هنری شان نقش بسیار بارز و گسترده ای در اقتصاد خانواده خود دارند و در حقیقت به طور گسترده و فزاینده ای به درآمد خانوار خود می افزایند.

نخی که برای تار قالی مصرف می شود از شهر خریداری می شود اما پشم قالی را که گره های قالی را با آن می بافند، خود از پشم گوسفند می چینند.

آنان پشم را در ابتدا شسته و بعد از خشک کردن با شانه پایه دار شانه می کنند. پشم شانه شده را با دوک ساده ای می ریسند.

معمولاً زنان مسن به ریسیدن و تابیدن و گاهی رنگ آمیزی پشم می پردازند و دختران کوچک و دختران و زنان جوان که چشمانی حساس و انگشتانی ظریف و باریک دارند به بافتن قالی مشغول می شوند.

آنها فرش و نقشه های قالی و قالیچه هایشان را پیش از بافتن بر روی کاغذ ترسیم می نمایند اما در ضمن بافندگی محل شروع و انجام هر نقشی را در زمینه قالیچه می دانند و با مهارت بکار می بندند.

این بافندگان، فرشهای خود را بر مبنای سنتهای فامیلی شان، بر مبنای تصورات ذهنیشان و بر مبنای نقش و نگارهای مشخصه قبیله شان می بافند و این خلاقیتها با ارتباط مستقیمی که با تاریخ ایلی دارد یکی از ویژگیهای قالیهای ایلی و بخصوص قالیهای ترکمنی است که به آن حالت و زیبایی و جلوه خاصی بخشیده است.

لینک منبع

معرفی سایت ایمیل پارسی میل parsimail

turkmen ترکمن turkman

برای ورود روی عکس کلیک کنید

در این سایت می توانید برای خوتان ایمیل جدید بسازید ، البته اگر نام شما  قبلا ثبت نشده  باشد

  

معرفی سایت ایمیل rediff.com

turkmen ترکمن turkman

برای ورود روی عکس کلیک کنید

در این سایت می توانید برای خوتان ایمیل جدید بسازید ، البته اگر نام شما  قبلا ثبت نشده  باشد