turkmen ترکمن turkman
سالشمار ترکمنی که به صورت کتاب الکتورنیکی درست کردم. در واقع نحوه محاسبه سن به روش سنتی و تقویمی می باشد که در هر دو روش با توجه به دوره دوازده ساله ای که ترکمن ها آن را موچه می نامند و یک موچه دوره دوازده ساله ای است مشتمل بر نام دوازده حیوان که گذر سال ها با توالی منظم آنها محاسبه می گردد.
بیان دیدگاه » | 
تقویم | بر چسب ها: ترکمن | 
پیوند پایدار
ارسال شده توسط soed
شهروز آقاتاباي
مقدمه
يكي از شيوههاي گاهشماري كه وسيعاً در ميان مللگوناگون آسيايي رواج يافته، دوره دوازده سالهاي ازتقسيم بندي زمان است كه تركمنها آن را «موچه»(müçe) مينامند. يك موچه دورهاي است مشتمل بر نامدوازده حيوان كه گذر سالها با توالي منظم آنها محاسبهميگردد. (جدول ش 1) اين شيوه سالشماري از ديرباز -دست كم قرن اول ميلادي – در ميان ملل شرق دور رواجداشته و متون دستنوشتههاي چيني (سده 6 م.) و نيزسنگنوشتههاي تركي (سده 7-8 م.) قديميترين نمونههايكاربرد آن را در تاريخ دنياي قديم به دست ميدهند.
ابداع كنندگان اصلي اين شيوه گاهشماري هنوز ناشناخته باقي ماندهاند; ليكن بسياري از پژوهشگران ابداع آن را به تركان – نياي تركمنهاي امروزين – نسبتميدهند، در هر صورت سالشمار موچه در سرتاسر آسيا انتشار يافته و با فرهنگ ملل گوناگون اين قاره كهن امتزاج پيدا كرده; بگونهاي كه در ميان هر يك از آنها رنگ و صبغهاي ملي يافته است. حيوانات اين دوره در باور ژاپنيها ناظران جهان آدميان از سوي خداوند و بنا به عقيده چينيان مدعوين محبوب «گوتاما بودا» و در فرهنگ تركي – تركمني استقبال كنندگان بهار و سال نو و در ميان ايرانيان حاملين زمين قلمداد ميشدهاند.
ـ نحوه محاسبه سن
مهمترين كاركرد سالشمار موچه محاسبه سناشخاص است كه در ميان تركمنها به «ييل اؤوورمه» (ýylöwürme) معروف است. محاسبه سن به دو صورتسنتي و تقويمي امكانپذير است:
محاسبه سنتي: محاسبه با اين شيوه بسيار قديمي بااستفاده از سه پيش شرط صورت ميپذيرد. الف. سالتولد شخص ب. كميت موچههاي عمر و ج. سال جاري كه دور، بر روي آن ميگردد.
غالباً اشخاص سال تولد خود را در دوره موچهميدانند; اما علم به اين كه شخص در چندمين دوره(موچه) عمر خود به سر ميبرد با تكيه بر مشاهدات و ياآشنايي قبلي ميسر است، چه در حساب سنتي تركمني، هرموچه يا دوره دوازده ساله از عمر نام ويژه خود را دارد.(جدول ش 2)
حال شيوه عمل در اين محاسبه را با ذكر مثاليتوضيح ميدهيم. شخص مفروضي كه در سال«پلنگ» (Bars) تولد يافته و دومين موچه عمر خود راميگذراند، در سال جاري Towşan))(يعني خرگوش=1378 ه ش) در چند سالگي بسر ميبرد؟ مسأله را به اينصورت بيان مينماييم كه سن شخص مذكور برابر است با مجموع دورههاي كامل عمر وي (يا بزرگترين مضربعدد 12 در سن بعلاوه عدد 1) و به عبارتی:
(1*12=12)+1=13
(طبق جدولش 2) باضافه تعداد سالهاي سپري شده از دوره ناقصه ی آخر (يا تفاضل سال جاري با سال تولد شخص در ترتيبسالهاي دوره) (1= پلنگ – خرگوش) كه نتيجتاً سن دقيقشخص حاصل ميشود: 14=1+13
اين شيوه محاسبه هر چند در نگاه اول دشوارمينمايد، ليكن تنها سهولت كاربرد آن موجب انتشاروسيع آن در ميان عاًمه مردم كوچنشين تركمن بوده است.
محاسبه تقويمي: در محاسبه تقويمي با استفاده ازسال تولد شخص مذكور در دوره و نيز در نظر گرفتنسال جاري بر طبق تقويم ه’.ش محاسبه سن شخصصورت ميپذيرد. براي حصول اين منظور جداولمخصوصي تهيه شده است كه امر محاسبه سن را تسهيلمينمايد. (جدول ش 3) مثلا در جدول مذكور، متولدينسالýylan))مار در تاريخ 1379 ه’.ش با توجه بهدورههاي مختلف عمرشان در سنين 12، 24، 36 و الخ ميباشند. قسمت هاشور خورده در جدول نشان ميدهدكه متولدين سال مار كه در موچه دوم عمر خود باشند، درسال 1379 ه’.ش 24 سال سن خواهند داشت.
ـ شيوه محاسبه تقارن تاريخي
سالشمار تركمني موچه در منابع قديم تاريخنگارينيز مورد استفاده قرار گرفته است و هم از اينرو دانستنتقارن سالهاي اين دوره با سالهاي تقويمي بسيار حائزاهميت ميباشد. يادآور ميشويم كه سالهاي دوره موچهبا تقويم هجري شمسي محاسبه ميگردد.
ميخواهيم بدانيم كه وقايعي نظير مبدأ تاريخ هجري(1 ه.ش)، پيروزي انقلاب اسلامي ايران (1357 ه.ش) و ياهر رخداد تاريخي ديگر در چه سالي از اين دوره اتفاقافتاده است، براي اين كار شايد جداول عريض و طويل برابريابي سالهاي دوره موچه با سنوات ه.ش را پيشنهادكنيد، اما سادهترين راه استفاده از روش تقسيم سال مفروض است كه در مراحل ذيل انجام ميپذيرد:
الف. تقسيم سال مفروض بر عدد 12 (تعداد سالهايدوره) و استخراج باقيمانده.
ب. تعيين تقارن سال مفروض با سنوات دوره، باتوجه به باقيمانده آن (با استفاده از ستون آخر جدول ش1).
به عنوان مثال براي آنكه بدانيم پيروزي انقلاباسلامي (1357 ه’.ش) مقارن چه سالي از دوره است،عمليات زير را انجام ميدهيم:
1357:12=113 (با باقیمانده ی 1)
حال با مراجعه به جدول، در مييابيم كه باقيمانده 1نشان دهنده سال اسب در دوره است: (1357سالاسب) اين شيوه براي محاسبه تمامي سالهاي تاريخيقابل استفاده است.
بد نيست بدانيم كه سال 1 ه.ش نسبت به نقطه صفررا ميتوانيم بصورت (1+) و سال ما قبل آن يعني اسب رابا عدد (1-) تعريف نماييم. بنابر اين اگر بدانيم كه شيوهساده فوقالذكر در تعيين تاريخ نيز بر اصل فاصلهسالهاي دوره با نقطه صفر مبتني است، در شيوه عمل دراين محاسبات دشوار نخواهد بود.
جدول شماره 1
|
باقيمانده در محاسبه تاريخ |
نام فارسی |
نام ترکمنی |
رديف |
|
7 |
موش |
سيچان |
1 |
|
8 |
گاو |
سيغير |
2 |
|
9 |
پلنگ |
بارس |
3 |
|
10 |
خرگوش |
تاوشان |
4 |
|
11 |
ماهی (نهنگ) |
باليق (لوو) |
5 |
|
0 |
مار |
ييلان |
6 |
|
1 |
اسب |
ييلقی |
7 |
|
2 |
گوسفند |
قويون |
8 |
|
3 |
ميمون |
بيجين |
9 |
|
4 |
مرغ |
تاويق |
10 |
|
5 |
سگ |
ايت |
11 |
|
6 |
خوک |
دونگوز (قاراکييک) |
12 |
1379 ه.ق = سال نهنگ (ماهي)
جدول شماره 2
| سن | نام دوره (فارسی) | نام دوره (ترکمنی) | رديف |
| 13-1 | کودکی | چاغاليق | 1 |
| 25-14 | نوجوانی | جاهيل ليث | 2 |
| 37-26 | جوانی | ييگيت ليگ | 3 |
| 49-38 | ميانسالی | اورتا ياشليق | 4 |
| 61-50 | ريش سفيدی | آق ساقغال ليق | 5 |
| 73-62 | پيری | قارتانگ ليق | 6 |
| 85-74 | سالخوردگی | قارری ليق | 7 |
بیان دیدگاه » | 
تقویم | بر چسب ها: ترکمن | 
پیوند پایدار
ارسال شده توسط turkoman
به گزارش خبرنگار سایت دانشجویان و دانش آموختگان ترکمن ایران، تقویم جدید ترکمنی با عنوان” فراغی” که برای سال ۱۳۸۷ تهیه شده است، به بازار آمد.
این تقویم توسط “دکتر اراز محمد سارلی” تهیه و در چاپخانه خود به چاپ رسانیده است.
آقای دکتر ارازمحمد سارلی، مدیر موسسه فرهنگی و انتشاراتی مختومقلی فراغی و عضو شورای فرهنگ عمومی استان گلستان ، در مقدمه این کتاب اینچنین می گوید:
این تقویم منطبق بر استخراج شورای مرکز تقویم موسسه ژئو فیزیک دانشگاه تهران بوده از تجربیات تقویم ترکمنی که توسط آقای شهروز آق آتابای منتشر می شود و سایر تقویم های گلستان بهره برده است لیکن ویژگیهای بشرح ذیل دارد که در نوع خود کم نظیر می باشد:
۱- توجه به رخدادهای فرهنگی، ادبی، تاریخی، مذهبی و اجتماعی ترکمنها برجستگی خاصی دارد بگونه ای که حدود صد عنوان کتاب جهت فراهم اوردن رودیدادهای مهم بررسی قرار گرفته است.
۲- ویژگیهای استان گلستان و ترکمن صحرا مورد عنایت بوده برای اولین بار ذکر رویدادهای خاص در این تقویم گنجانیده شده است. از جمله ذکر مشاهیر و شخصیت های دینی و فرهنگی ترکمن
۳- ذکر رودیدادهای انقلاب اسلامی در استان گلستان از جمله دیدار شوراهای اسلامی با رهبر کبیر انقلاب حضرت امام خمینی(ره)، سفر مقام معظم رهبری و ریاست محترم جمهور به استان گلستان
۴- استفاده از پندها و حکمتهای مختومقلی شاعر نام آور ترکمن در ذیل هر صفحه
۵- اطلاعات عمومی درباره ترکمنها شامل مطالب دینی، فرهنگی، تاریخی، ادبی، هنری و اجتماعی قابل توجه است.
بدون شک ابتدای هر کاری عاری از لغزش نخواهد بود فلذا استدعا داریم در جهت بهبود اطلاع رسانی تقویمی این موسسه را یاری نمائید.
منبع سایت دانشجویان ترکمن
بیان دیدگاه » | 
تقویم | بر چسب ها: ترکمن | 
پیوند پایدار
ارسال شده توسط turkoman
| اوقات شرعی ماه مبارک رمضان ۱۴۲۹ ه ق برابر شهریور-مهر ۱۳۸۷ شمسی به افق بندرترکمن و گمیشان و حومه | |||||
| تهیه و تدوین : الحاج ارازمحمد ایشان مغفوری نوه کته پیرایشان ( خوجه نفس ) |
| اذان مغرب | اذان صبح | وقت امساک( آغزباغلملی ) | تاریخ | ایام هفته | رمضان |
| ۰۷:۲۷ | ۰۴:۵۴ | ۰۴:۴۴ | ۸۷-۰۶-۱۱ | دوشنبه | ۱ |
| ۰۷:۲۶ | ۰۴:۵۵ | ۰۴:۴۵ | ۸۷-۰۶-۱۲ | سه شنبه | ۲ |
| ۰۷:۲۴ | ۰۴:۵۶ | ۰۴:۴۶ | ۸۷-۰۶-۱۳ | چهارشنبه | ۳ |
| ۰۷:۲۳ | ۰۴:۵۷ | ۰۴:۴۷ | ۸۷-۰۶-۱۴ | پنجشنبه | ۴ |
| ۰۷:۲۱ | ۰۴:۵۷ | ۰۴:۴۹ | ۸۷-۰۶-۱۵ | جمعه | ۵ |
| ۰۷:۲۰ | ۰۵:۰۰ | ۰۴:۵۰ | ۸۷-۰۶-۱۶ | شنبه | ۶ |
| ۰۷:۱۸ | ۰۵:۰۱ | ۰۴:۵۱ | ۸۷-۰۶-۱۷ | یکشنبه | ۷ |
| ۰۷:۱۷ | ۰۵:۰۲ | ۰۴:۵۲ | ۸۷-۰۶-۱۸ | دوشنبه | ۸ |
| ۰۷:۱۵ | ۰۵:۰۳ | ۰۴:۵۳ | ۸۷-۰۶-۱۹ | سه شنبه | ۹ |
| ۰۷:۱۴ | ۰۵:۰۴ | ۰۴:۵۴ | ۸۷-۰۶-۲۰ | چهارشنبه | ۱۰ |
| ۰۷:۱۲ | ۰۵:۰۵ | ۰۴:۵۵ | ۸۷-۰۶-۲۱ | پنجشنبه | ۱۱ |
| ۰۷:۱۱ | ۰۵:۰۶ | ۰۴:۵۶ | ۸۷-۰۶-۲۲ | جمعه | ۱۲ |
| ۰۷:۰۹ | ۰۵:۰۷ | ۰۴:۵۷ | ۸۷-۰۶-۲۳ | شنبه | ۱۳ |
| ۰۷:۰۸ | ۰۵:۰۸ | ۰۴:۵۸ | ۸۷-۰۶-۲۴ | یکشنبه | ۱۴ |
| ۰۷:۰۶ | ۰۵:۰۹ | ۰۴:۵۹ | ۸۷-۰۶-۲۵ | دوشنبه | ۱۵ |
| ۰۷:۰۵ | ۰۵:۱۰ | ۰۵:۰۰ | ۸۷-۰۶-۲۶ | سه شنبه | ۱۶ |
| ۰۷:۰۳ | ۰۵:۱۱ | ۰۵:۰۱ | ۸۷-۰۶-۲۷ | چهارشنبه | ۱۷ |
| ۰۷:۰۲ | ۰۵:۱۲ | ۰۵:۰۲ | ۸۷-۰۶-۲۸ | پنجشنبه | ۱۸ |
| ۰۷:۰۰ | ۰۵:۱۳ | ۰۵:۰۳ | ۸۷-۰۶-۲۹ | جمعه | ۱۹ |
| ۰۶:۵۹ | ۰۵:۱۴ | ۰۵:۰۴ | ۸۷-۰۶-۳۰ | شنبه | ۲۰ |
| ۰۶:۵۷ | ۰۵:۱۵ | ۰۵:۰۵ | ۸۷-۰۶-۳۱ | یکشنبه | ۲۱ |
| ۰۶:۵۶ | ۰۵:۱۵ | ۰۵:۰۵ | ۸۷-۰۷-۰۱ | دوشنبه | ۲۲ |
| ۰۶:۵۴ | ۰۵:۱۶ | ۰۵:۰۶ | ۸۷-۰۷-۰۲ | سه شنبه | ۲۳ |
| ۰۶:۵۳ | ۰۵:۱۷ | ۰۵:۰۷ | ۸۷-۰۷-۰۳ | چهارشنبه | ۲۴ |
| ۰۶:۵۱ | ۰۵:۱۸ | ۰۵:۰۸ | ۸۷-۰۷-۰۴ | پنجشنبه | ۲۵ |
| ۰۶:۵۰ | ۰۵:۱۹ | ۰۵:۰۹ | ۸۷-۰۷-۰۵ | جمعه | ۲۶ |
| ۰۶:۴۸ | ۰۵:۲۰ | ۰۵:۱۰ | ۸۷-۰۷-۰۶ | شنبه | ۲۷ |
| ۰۶:۴۷ | ۰۵:۲۱ | ۰۵:۱۱ | ۸۷-۰۷-۰۷ | یکشنبه | ۲۸ |
| ۰۶:۴۵ | ۰۵:۲۲ | ۰۵:۱۲ | ۸۷-۰۷-۰۸ | دوشنبه | ۲۹ |
| ۰۶:۴۴ | ۰۵:۲۳ | ۰۵:۱۳ | ۸۷-۰۷-۰۹ | سه شنبه | ۳۰ |
برای دریافت فایل روی لینک زیر کلیک کنید:
بیان دیدگاه » | تقویم | بر چسب ها: ترکمن | پیوند پایدار
ارسال شده توسط turkoman
You are currently browsing the archives for the تقویم category.
آخرین اخبار
turkoman
soed
bandarturkman
worldturkmens
p206
