صیادان در تور مشکلات/ نسل ماهیان و سلامت ماهیگیران در خطر

turkmen ترکمن turkman

تورهای صیادان شمال در حالی از چند روز قبل در کرانه خزر پهن شده که این صیادان با مشکلات عدیده ای روبرو هستند و برای رفع مشکلاتشان از مسئولان توجه حمایت و برنامه ریزی جدی دارند تا آنها را تور مشکلات برهانند. به گزارش خبرنگار مهر در گرگان، نامناسب بودن درآمد اقتصادی، آلودگی آب دریا، کاهش ذخایر آبزیان، مشکلات مربوط به بیمه، نبود امنیت شغلی و حمایت نشدن از جمله مشکلاتی است که صیادان گلستان را رنج می دهد.

این مشکلات درحالی است که صید غیرمجاز انواع ذخایر آبزیان نیز محدودیتهای فراروی صیادان پره و ماهیاین استخوانی را افزایش داده است.در حال حاضر حدود 1400 صیاد گلستانی در قالب 20 شرکت تعاونی صیادی و یک اتحادیه صیادی در استان فعالیت دارند و روزیشان را از دریا صید می کنند.
آلودگی آب خزر سلامت صیادان را تهدید می کند
یک صیاد شهرستان ترکمن با اشاره به روند آلودگی آب دریای خزر بیان داشت: روند آلودگی آب دریا در حال حاضر نسبت به فصل گذشته صید بیشتر شده است.ایوب آتابای افزود: آلودگی آب دریا موحب بروز بیماریهای پوستی برای صیادان می شود و سلامت آنها را به خطر می اندازد.وی اظهار داشت: در هر مرحله از صید مقدار قابل توجهی انواع آلاینده ها مانند بقایای محصولات کشاورزی و باغی در تورهایمان مشاهده می شود که نشانگر ورود زباله و آلاینده ها به دریا است.
وی خاطرنشان کرد: به رغم اینکه در چند روز گذشته میزان صید قابل توجه بوده ولی پیش بینی می شود این روند دوام نداشته باشد.اتابای به بالا بودن هزنیه های صید و صیادی اشاره و اضافه کرد: سرانه درآمدی هر صیاد به رغم سخت بودن این حرفه پاسخگوی هزینه های زندگی نیست.
وی افزود: هر صیاد در ماه حدود 200 تا 300 هزار تومان درآمد دارد که با توجه به نرخ تورم و هزینه های زندگی رضایتخبش نیست.وی عنوان کرد: هر سال دریا بخیل تر می شود و مشکلات موجود انگیزه صیادان را برای تداوم کار کاهش داده است.
صیادان فقط در فصل صید بیمه هستند
صیادی دیگری از بندرگز به مشکلات مربوط به بیمه صیادان اشاره و اضافه کرد: اکنون صیادان فقط در شش ماه از سال و فقط در فصل صید بیمه هستند و در ماههای دیگر از مزایای آن بهره مند نیست.

سهراب مرادی بیان داشت: سهم صیادان در پرداخت حق بیمه حدود 27 درصد معادل 500 تا 600 هزار ریال است که بسیاری از صیادان از پس تامین این مبلغ برنمی آیند.
وی اظهار داشت: مشکلات مربوط به گرانی آلات و اداوات صیادی نیز فعالان این عرصه را با مشکل روبرو کرده و اکنون بیشتر صیادان برای خرید تجهیزات و ادوات به بانکها بدهکارند.
به گفته مرادی، نبود امنیت شغلی در این عرصه از دیگر چالشهای روبر بوده و مسئولان باید با برنامه ریزی و حمایت جامع از این قشر حمایت کنند.
نسل برخی گونه های آبزی منقرض شده است
این صیاد افزود: کاهش میزان ذخایر آبزیان نسبت به سالهای گذشته امری محسوس و چشمگیر بوده و برخی از گونه هایی که در گذشته یافت می شد، اکنون نسلشان منقرض شده است.
صیادی دیگری از نوکنده با اشاره کم بودن مدت صید خواستار افزایش مدت صید در بانه روز شد و ادامه داد: اکنون زمان صید از هفت صبح تا غروب است.
محمد عصری خاطرنشان کرد: بر اساس مصوبه کمیته صید سازمان شیلات ایران، ساعات پره‌کشی تعاونیها از طلوع آفتاب آغاز و تا ساعت ‪ ، ۲۰‬ادامه خواهد داشت.
وی آلودگی آب دریای خزر، برداشت بی‌رویه شن و ماسه، تخریب جایگاه‌های صید را از جمله دلایل کاهش صید ماهی سفید در این منطقه عنوان کرد و گفت: برخی انواع آلاینده‌ها موجب کاهش کیفیت و جمعیت ذخایر آبزیان این دریا شده است.
عصری عمده‌ترین مشکلات فراروی صیادان را کاهش صید ماهیان در این دریا دانست و افزود: در صورت کاهش جدی جمعیت ذخایر این دریا، صیادان با مشکلات زیادی مواجه می‌شوند.
سهمیه بنزین صیادان پاسخگوی نیازها نیست
وی در ادامه تاکید کرد: سهمیه بنزین تخصیصی ویژه شرکتهای تعاونی پره کم است که باید برای افزایش سهمیه برنامه‌ریزی شود.
سهمیه بنزین کنونی ویژه شرکتهای پره ماهیگیری را ‪بیش از ۱۳۲‬لیتر در ماه ذکر کرد و گفتن این مقدار پاسخگوی نیازها نیست.
یک صیاد و عرضه‌کننده ماهی در کرکوی که خواست نامش اعلام نشود، تصریح کرد: آلودگی دریا به حدی رسیده که پوست دستمان را دچار مشکل کرده که در گذشته چنین نبوده است.
نسل ماهی سفید به طور جدی در خطر
وی توضیح داد: ماهی سفید به دلیل ظرافتی که دارد نمی‌تواند در آلودگی این دریا دوام بیاورد و تا چند سال آینده نسل این ماهیان منقرض می‌شود.
ورود آلاینده‌ها و آلودگی شدید رودخانه‌ها، برداشت بی‌رویه شن و ماسه و صید بی‌رویه توسط قاچاقچیان را از جمله دلایل کاهش صید ماهیان خاویاری در دریای خزر است.
همچنین در حال حاضر به علت آلودگی شدید رودخانه تکثیر ماهیان خاویاری به شکل مصنوعی صورت گرفته که برای رهاسازی بچه ماهیان خاویاری رودخانه مناسبی وجود ندارد.
اجرای مدیریت واحد برای محافظت از رودخانه‌ها و اصلاح قانون برخورد با قاچاقچیان خاویار را از جمله راهکارها برای رفع مشکلات این بخش است.
برخی صاحبنظران معتقدند برای نجات دریای خزر باید از خشکی شروع کرد، چون دریا آلودگی ندارد و آلودگی حاصل از حفاری نفت بخش کوچکی از آلودگی را تشکیل می‌دهد.
مدیرکل شیلات گلستان در این زمینه افزود: در حال حاضر 1394نفر صیاد گلستانی در قالب 20 شرکت تعاونی صیادی و یک اتحادیه صیادی در استان فعال هستند که در محدوده 100 کیلومتر از نوار ساحلی دریای خزر به فعالیت می پردازند.
علی اکبر پاسندی افزود: وضیعت اقتصادی صیادان نامناسب است و از درآمد سرانه نامناسبی برخوردار هستند به همین منظور شیلات گلستان برای رفع این موضوع در بخش باز سازی ذخایر تلاش می کند و در سال جاری به میزان 130 میلیون قطعه انواع بچه ماهی استخوانی در دریا رهاسازی شده است.
وی اظهار داشت: رفع مسائل و مشکلات جامعه صیادی برای سهولت در روند امور مربوط آنان که جهت تامین پروتئین مورد نیاز جامعه است، باید سرلوحه فعالیتهای این بخشها قرار گیرد.
وی خاطرنشان کرد: سازماندهی صیادان مجازو نظارت بر استانداردهای صید صیادی و برگزاری دوره های آموزشی و ترویجی برای صیادان پره را از عمده وظایف این بخشها است.
به گفته پاسندی، بیش از 26 هزار و 650 تن صید انواع ماهیان استخوانی از دریای خزر در 10 سال گذشته صورت گرفت و گونه های غالب در صید صیادان استان ماهی سفید، ماهی کفال و کپور است.
مدیرکل شیلات گلستان بیان داشت: متأسفانه به جهت شرایط به وجود آمده از جمله ساخت سد لاستیکی خواجه نفس و ورود فاضلابهای شهری و صنعتی و سموم کشاورزی رودخانه ها از ساختار طبیعی خارج شده اند و با ادامه این روند ذخایر آبزیان بشدت تهدید و از بین خواهد رفت.
معاون صید شیلات گلستان نیز در این باره گفت: فصل صید از ۲۰ مهر تا ۲۰فروردین سال بعد است و صیادان پس از پایان فصل صید به کارهای مقطعی از قبیل کشاورزی، دامداری و خدمات مشغول می شوند.
محسن یحیایی افزود: صیادان در مدت شش ماه فصل صید از بیمه برخوردارند، اما در پایان فصل و در بقیه سال به سبب عدم فعالیت صیادی بیمه نیستند و براساس قوانین تأمین اجتماعی بیمه بیکاری نیز به آنان تعلق نمی گیرد که این مسئله یکی از مشکلات آنان به شمار می رود.

وی با اشاره به ایجاد فرصتهای شغلی برای صیادان در غیرفصل صید گفت: ساخت کارخانه های فرآوری آبزیان مانند تولید فیله منجمد و خمیر ماهی از جمله صنایعی است که می تواند در ایجاد اشتغال برای صیادان مؤثر باشد.
به گفته یحیایی در این زمینه در استان تنها یک کارخانه عمل آوری فعالیت دارد که در آنجا انواع ماهیان پرورشی و دریایی عمل آوری می شود و زمینه ایجاد کارخانه های بیشتر فراهم است.

دام گذاری صدمات جبران ناپذیری به ذخایر آبزیان وارد می کند
وی درباره وضع صید گفت: دام گذاری از روشهای صید غیرمجاز است که از سوی برخی صیادان غیرقانونی انجام می گیرد و صدمات جبران ناپذیری به ذخایر ماهیان استخوانی و خاویاری وارد می آورد در حالی که صیادان پره با برگرداندن ماهیان غیراستاندارد به آب دریا، خسارتی نمی زنند.
وی افزود: صید شرکتهای تعاونی استان به روش پره است و در زمانبندی های تعیین شده از سوی شیلات بر آن نظارت می شود که میزان آن برای گلستان به طور متوسط ۱۵۰۰ تن در سال است.

از آنجایی که درآمد سرانه صیادان گلستان پایین تر از سایر استانهاست و از شرایط مطلوب برخوردار نیستند، پیشنهاد می شود جهت بهبود این وضعیت و باتوجه به بکر بودن منطقه به جذب گردشگر در این بخش پرداخته شود و از طریق گردشگری و ورود گردشگران به مناطق استقرار صیادان درآمد آنان افزایش یابد .
صیادان گلستانی به همرا ه خانواده هایشان جمعیتی بالغ بر 10 هزار نفر هستند که از طریق دریا و صید و صیادی امرار معاش می کنند.

لینک منبع

اسب ترکمن چالاک و تيزرو

turkmen ترکمن turkman

رستم جرجاني

در اين بخش به انواع مسابقاتي که در گذشته برگزار مي شده اشاره مي کنيم و اميدوارم براي خوانندگان جالب باشد. از خوانندگان علاقمند نيز دعوت مي کنيم از نقد و نظر و اطلاعات خود درباره اسب ترکمن و سوارکاري ما را بي نصيب نگذارند و حتما براي ما نکات يا مقالاتي بنويسند.
انواع مسابقات اسبدواني
الف- سويرگ چاپقي(مسابقه کششي)

سويرگ قديمي ترين نوع مسابقات سوارکاري و شکل اوليه
مسابقات اسبدواني به صورت
سازمان يافته در ترکمن صحرا است. در اين نوع مسابقه اسبهاي شرکت کننده از نقطه معيني که از قبل توسط مربيان با تجربه و کهنه کار تعيين شده، آغاز مي شد. مسافت اين نوع مسابقه خيلي طولاني بود و ممکن بود راست يا منحني، سنگلاخ يا صاف باشد و شايد هم اسب هاي شرکت کننده در مسير خود از چند رودخانه يا جوي نيز بگذرند. به هرحال چون نقطه آغاز مسابقه معلوم بود، بنابراين سوارکاران با توجه به بعد مسافت از يکروز قبل خود را به آن محل يا نزديکي هاي آن رسانده و استراحت مي کردند و آماده مسابقه مي شدند. اين مسافت در داستان افسانه اي اسب نار آغز از تپه اي در روستاي اينچه برون تا کميش دفه در غرب ترکمن صحرا بوده است. به هر حال مسابقه آغاز مي شود در طوي خانه يعني خط پايان مسابقه تماشاگران مي دانند که از شروع تا پايان مسابقه نيم روزي کار دارد. بنابراين آنان با توجه به وقت شروع مسابقه حدودا مي دانند که اسبها چه موقعي وارد خانه مي شوند. اما آنان هرگز نمي دانند که اسبها به چه شکل و کيفيتي حرکت مي کنند و در بين راه بر آنان چه مي گذرد. در اين مسابقه تعداد اسبهاي شرکت کننده که از کدام طايفه و ايل هستند، معلوم است و هر طايفه اي در انتظار اسب خود مي ايستد. وقتي چابکسواران بيش از نيمي از مسافت را پيمودند، از طرفي مربيان و صاحبان اسب که در محل طوي خانه هستند و قبلا به مسير آشنايي دارند حدس مي زنند که اينک سوارکاران در کدام مسير اسبهاي خود را مي تازند. بنابراين آنان براي استقبال و کمک و همراهي کردن چابکسواران خود، سواراني از افراد خودي را که قبراق و زرنگ باشند، از محل طوي خانه به طرف اسبهاي شرکت کننده در مسابقه مي فرستادند.
اين اسبها به تاخت از محل تماشگران دور مي شدند. اگر اسب مسابقه به خوانين و روساي طوايف ترکمن متعلق باشد در آن صورت تعداد افرادي که براي کمک مي رفتند بيشتر بود و بالتبع سواري که گمنام و غريب و بي کس بودند، کسي به استقبالش نمي رفت. به هرحال اين افراد وظيفه داشتند به محض رسيدن به اسبهاي مورد نظر خودشان، اسب مسابقه را در ميان خود احاطه کرده و سر طناب ريسماني را که از قبل علاوه بر افسار بر گردن اسب بسته شده بود بدست گرفته و از هر طرف اسب مسابقه را به طرف جلو بکشند و با براه انداختن سر و صدا و شلاق زدن باعث مي شدند که اسب مسابقه تندتر بدود تا احيانا جايزه نصيبش گردد. در اين حالت اسبهاي مسابقه هم به شور و شوق افتاده و تندتر مي دويدند و هم اينکه سوارکار با خيالي راحت تري اسب مي تاخت چون که حالا پشتيبان داشت روي اين اصل به اين مسابقه سويرگ چاپقي يعني مسابقه کششي مي گفتند.
در اين مسابقه بارها اتفاق افتاده که افراد خان وقتي مشاهده مي کردند که اسب غريبه يا گمنامي قصد بردن جايزه را دارد، آن را باعث سرشکستگي ارباب و خان خود دانسته مانع حرکت اسب او مي شدند و حتي در همان مسير مسابقه درگيري هايي بين افراد خان ها صورت مي گرفته است و نکته اين به هرحال اين مسابقه با خشونت توام بوده است.
پيش از رسيدن اسبهاي مسابقه به ميدان اصلي و به ميان تماشاگران، قراولاني سوار بر اسب جلوتر رفته و در انتظار آنان مي ايستند تا به محض مشاهده سوارکاران، آمدن آنان را به تماشاگران اطلاع دهند و از پراکنده شدن جمعيت حاضر از جلوگيري نمايند. به هرحال پس از مدتي اسبهاي شرکت کننده در مسابقه مثل موشهاي آب کشيده عرق ريزان و خسته از راه مي رسيدند و افرادي آنان را کشان کشان از برابر تماشاگران عبور مي دادند تا از خط پايان بگذرند و بالاخره جايزه نهايي نيز نصيب يکي از آنان مي گرديد و مسابقه در ميان شور و هيجان خاص مردم و همهمه و شادي آنان به پايان مي رسيد.
اين نوع مسابقه با توجه به نقطه ضعفها و معايب کلي که داشت بعدها به تدريج از بين مي رود و اسبدواني به (گوني چاپقي) مسابقه در خط مستقيم تبديل شده و در مسافتي کمتر برگزار مي گردد. در اين مسابقه کسي به استقبال چابکسواران براي همراهي و همکاري فرستاده نمي شود تا آن اتفاق ناخوشايندي روي ندهد. و بدين ترتيب اين نوع مسابقه پسنديده تر جلوه گر مي شود.
مشاهدات آرمينوس وامبري
يک نوع از اين مسابقه را که بيشتر جنبه تفريحي قضيه مطرح بوده است سياح معروف اروپايي آرمينوس وامبري در مشاهدات خود در آسياي ميانه اينطور بيان مي کند: يکي ديگر از عادات ترکمن ها که کم و بيش در ميان ساير ايلات آسياي ميانه هم دارد از شدت مي افتد، مراسم عروسي است که عروس در آن با لباس نامزدي با کمال دليري سوار بر اسب سرکش شده تاخت مي کند، در حاليکه يک بزغاله يا بره کشته را جلوي زين جا داده و با خود حمل مي نمايد. نامزد او هم با ساير جواناني که در جشن عروسي شرکت دارند، سواره او را دنبال کرده سعي مي کنند به او برسند. ولي او بايد با حرکات ماهرانه و تحولات پي درپي طوري از چنگ آنها بگريزد که نتواند باري را که در بغل گرفته، از دستش بربايد. اين بازي که نامش کک بوري (يا گرگ سبز)، است بطوريکه گفتيم، در تمام مراکز آسيايي هنوز هم معمول و متداول است.
از بيان اين مطالب چنين استنباط مي شود که اين قبيل مسابقات و تفريحات به گونه هاي مختلف در بين قبايل ترکمن وجود داشته است. وجود مسابقات سويرگ و سويرنتگي (مسابقات کششي) که در بين ترکمن ها رواج داشته و مسابقات بزکشي که مي گويند هنوز هم در افغانستان به خوبي رواج دارد، شايد در ادامه همين مسابقات باشد. به هرحال اين موضوع علاوه بر بيان جنبه تفريحي قضيه، بازگوکننده نقش زنان ترکمن در رزم و شکار مي باشد. به عبارتي اين موضوع نقش مشارکت زنان ترکمن را در کنار مردان حتي در کارهاي خارج از چهارچوب خانواده نشان مي دهد و آزادي عمل زنان را بازگو مي نمايد.
ب) مسابقات اسبدواني به صورت گوني چاپقي
(در خط مستقيم):
درگذشته، مسابقات اسبدواني به شکلي نبوده که امروزه در ميادين مسابقات شهرهاي کشورمان، علي الخصوص در ترکمن صحرا برگزار مي شود. بلکه در آن سالها با بودن مراتع وسيع در کنار هر اوبه (روستا- ده) ترکمن صحرا، برگزاري مسابقات اسبدواني هيچگونه مشکلي را به بار نمي آورد و ترکمن ها در مراسم جشن و سرور خود بر طبق يک سنت ديرينه، مسابقات اسبدواني برگزار مي کردند.
مسابقات اسبدواني در آن سالها به صورت مستقيم که در اصطلاح محلي به آن (گوني چاپقي) مي گويند، برگزار مي شده است. در اين نوع مسابقات اسب هاي شرکت کننده مسافت مستقيمي را که از قبل تعيين شده بود، طي مي کردند. البته اين مسافت مستقيم براي اسبهاي شرکت کننده با توجه به سن شان متفاوت بود و به هرحال اين مسافت را براي گروههاي سني اسب، بيش از يکهزار متر بوه است. اين نوع مسابقات يک عيب بزرگ داشت و آن اين بود که تماشاگران نقطه آغاز مسابقه را که براي گروههاي سني اسب متفاوت بود، و همچنين نحوه رقابت اسبها را در طول مسير مسابقه ببينند. در اين حالت تماشاگران فقط پايان مسابقه را در حاليکه اسبها يکي پس از ديگري خسته و کوفته در ميدان گرد و خاک وارد محوطه مسابقه و تماشاگران (طوي خانه) مي شدند، مي ديدند. بعد ها با تغيير شرايط اجتماعي و اقتصادي و رواج کشاورزي مکانيزه در اين منطقه و تبديل مراتع به زمين هاي زراعي، بتدريج مردم باين فکر افتادند که بجاي اينکه اسبها در خط مستقيم و با آن معايبي که ذکر شد، رقابت نمايند، بهتر است در مقابل محدوديت مراتع و مشکلات ديگر دور يک محوطه اي بدوند که هم امکان برگزاري و مديريت مسابقه براي داوران بهتر باشد و هم اينکه تماشاگران بتوانند نحوه رقابت اسبهاي شرکت کننده را از آغاز تا پايان مسابقه را ببينند و از تماشاي مسابقه لذت ببرند. بدنبال اين طرز تفکر مسابقات (آيلام) دوراني، که شکل ابتدايي همين مسابقاتي است که امروزه برگزار مي شود بوجود آمد

نگاهي به آيين‌هاي عيد قربان در تركمنستان

turkmen ترکمن turkman

نگاهي به آيين‌هاي عيد قربان در تركمنستان عشق‌آباد، خبرگزاري جمهوري اسلامي ‪

مردم تركمنستان كشوري كه بيش از ‪ ۹۸‬درصد جمعيت شش ميليون نفري آن را مسلمان حنفي مذهب تشكيل مي‌دهد، همه‌ساله عيد قربان را به عنوان يكي از اعياد بزرگ اسلامي جشن مي‌گيرند.

اهميت عيد قربان در نزد مردم تركمنستان به حدي است كه آنها چند روز مانده به اين عيد بزرگ اسلامي براي برگزاري هرچه باشكوهتر آن تداركات زيادي را فراهم مي‌بينند.

به همين دليل در روزهاي سه‌شنبه و چهارشنبه هفته جاري “منات” واحد پول ملي اين كشور به خاطر تقاضاي زياد در صرافي‌هاي غير رسمي اين كشور كمياب شد.

هم‌اكنون، مردم تركمنستان به ويژه اتباع خارجي مقيم اين كشور با زحمت فراوان منات مورد نياز خود را از بازارهاي صرافي غير رسمي اين كشور تهيه مي‌كنند.

صرافان تركمنستاني معتقدند پس از اتمام تعطيلات مربوط به عيد قربان وضعيت عرضه و تقاضاي منات واحد پولي ملي اين كشور به حالت طبيعي برمي‌گردد عرضه منات براي اتباع خارجي مقيم تركمنستان براي هر دلار ‪ ۵۲۰۰‬منات در بانك‌هاي اين كشور است در حاليكه نرخ هر دلار در بازار غير رسمي (صرافي‌ها) ‪ ۲۲‬هزار و ‪ ۵۰۰‬منات عرضه مي‌شود.

همچنين به مناسبت عيد سعيد قربان، بازارهاي پوشاك، ميوه و تره‌بار اين كشور نيز از چند روز گذشته تاكنون مملو از جمعيتي است كه مردم اين كشور به اين مناسبت اقدام به خريد لباس نو و ميوه و شيريني مي‌كنند.

بيشترين ديد و بازديدها و همچنين مراسم عروسي در سه روز تعطيلي عيد قربان انجام مي‌شود و از دو روز گذشته تاكنون تالارهاي عروسي شهرهاي تركمنستان با ازدحام متقاضيان براي برگزاري مراسم عروسي مواجه شده است.

خيابان‌هاي شهرها و روستاهاي اين كشور نيز بطرز باشكوهي آذين بندي شده و صداي بوق ممتد خودروهاي عروسي همواره در اقصي و نقاط شهرهاي اين كشور شنيده مي‌شود.

رسانه‌هاي گروهي تركمنستان نيز با برنامه‌هاي ويژه و مفرح خود در تلاش براي برگزاري باشكوه مراسم عيد قربان در اين كشور هستند.

رسانه‌هاي شنيداري و ديداري تركمنستان مصاحبه‌هاي مختلف با افراد مسن در زمينه آداب و رسوم ويژه تركمن‌ها در اين ايام و اينكه اين آداب و رسوم بايستي همچنان در بين مردم اين كشور حفظ شود، انجام مي‌دهند.

تركمنستان يك كشور مسلمان است و اين نوع مراسم به رغم تسلط ‪ ۷۰‬ساله كمونيست‌ها منسوخ نشده، بلكه باشكوهتر از دوران گذشته انجام مي‌شود.

تركمن‌ها آيين‌هاي ويژه‌اي در اين روزها اجرا مي‌كنند كه از جمله آن مي‌توان به برگزاري آيين “تاب بازي” از سوي جوانان و كودكان اشاره كرد كه به صورت گسترده در ميان تركمن‌ها رواج دارد.

مردم تركمنستان معتقدند، تاب بازي كه معمولا با تاب‌هاي بزرگ و محكم به ارتفاع حدود ‪ ۱۰‬متر انجام مي‌شود، گناهان انسان‌ها پاك مي‌شود.

برگزاري آيين تاب بازي در تركمنستان مختص ايام عيد قربان است و در بقيه ايام سال تنها ستون‌هاي قطور آهني اين تاب‌ها برپا است و با برداشتن زنجيرهاي آن، عملا امكان استفاده از آن را سلب مي‌كنند.

زوج‌هاي جوان و نيز دختران و پسران جوان و كودكان از مشتاقان برگزاري اين آيين سنتي در تركمنستان هستند و بنابه يك‌اعتقاد قديمي در بين تركمن‌ها با تاب خوردن در آسمان، گناهان خود را ريخته و از آلودگي‌ها پاك مي‌شوند.

مردان كهنسال تركمنستان خاطرات بسياري از محدوديت‌هاي اعمال شده در زمان حاكميت كمونيسم براي انجام فرايض ديني و آيين‌هاي مذهبي بيان مي‌كنند كه در آنها از تخريب تاب‌هاي ايام عيد قربان نيز سخن به ميان مي‌آيد.

تركمنستان پس از دستيابي به استقلال، روند احياي آداب و رسوم ملي خود را آغاز كرد كه در اين راستا رييس جمهوري سابق اين كشور در سال ‪۱۹۹۴‬ ميلادي با صدور فرماني براي برگزاري عيد قربان، آن را مجددا احيا كرد.

علاوه بر قرباني كردن و برگزاري آيين تاب بازي، مردم تركمنستان در طول سه روز برگزاري اين عيد اسلامي، سفره‌هاي رنگين براي پذيرايي از مهمانان كه در قالب انجام ديد و بازديد و تبريك عيد سرزده وارد مي‌شوند، تدارك مي‌بينند.

هر چند در اين ايام انواع شيريني، شكلات و ميوه كه در سفره‌هاي عيد موجود است با اين وجود، تركمن‌ها با اطعام مهمانان با غذاهايي از قبيل “پلو”، “كباب” و “دوقرومه” كه نوعي آبگوشت است، بخشي از گوشت قرباني را با نيت صدقه و نذري به پذيرايي از مهمانان اختصاص مي‌دهند.

برگزاري آيين‌هاي جشن و شادي و كنسرت‌هاي موسيقي در محل‌هاي ويژه‌اي در سطح شهر كه با حمايت مستقيم دولت برگزار مي‌شود و در آن خوانندگان مشهور تركمن به اجراي برنامه‌هاي هنري مي‌پردازند، از ديگر مراسمي است كه در ايامعيد قربان در تركمنستان برگزار مي‌شود.

رييس جمهوري تركمنستان روز پنچشنبه در پيامي به مردم اين كشور تاكيد كرد كه عيد قربان براي تمامي مسلمانان يكي از اعياد بزرگ اسلامي است و بايد در برگزاري هرچه باشكوهتر آن تلاش شود.

“قربان‌قلي بردي‌محمداف” در پيام خود عيد قربان را سبب همبستگي و انسجام مردم تركمن دانست و تاكيد كرد كه اين‌گونه جشن‌ها پس از كسب استقلال مجددا احيا شده است.

 لینک منبع 

جواهري ناشناخته به نام تركمن صحرا

turkmen ترکمن turkman 

تركمن ها، اقوامي با سنن ديرين

فرهنگ و رسوم تركمن ها در هيچ يك از قبايل ديگر كشورها قابل مشاهده نيست و تقريبا تا به امروز دست نخورده باقي مانده است. از جمله اين رسوم در ميان تركمن ها مي توان به مراسم پررمز و راز عروسي در ميان آنها اشاره كرد. اين مراسم در ميان تركمن ها سه الي چهار روز به طول مي انجامد و شامل مراحلي چون اولي قده، پذيرايي، مصائب (مصاحب)، كجاوه (عروس كشي)، اوجه و اللش دمه يا عقدكنان است. هركدام از اين مراحل با انبوهي از آداب و سنن همراه است كه شايد هيچكس جز تركمن ها از راز و رمز آنها براي آغاز يك زندگي جديد آگاه نشوند. اعياد و جشن هاي قبايل تركمن صحرا نيز به نوبه خود از ويژگي هايي خاص برخوردار است كه از گذشته هاي دور در ميان تركمن ها رواج داشته و دارد. اعيادي مانند عيد قربان، عيد فطر و جشن آق آشي.

تركمن ها مانند ديگر مسلمانان در عيد قربان با تداركاتي كه از سه روز قبل ديده اند، گوسفند قرباني و بعد از 30 روز ماه رمضان، مراسم عيد فطر را برگزار مي كنند. هر زن و مرد تركمن كه به سن 63 سالگي سن پيامبر (ص) مي رسد، جشني و ضيافتي ترتيب مي دهد كه به جشن آقاآش معروف است.

آوازهاي دسته جمعي دختران (لاله)، لالايي مادران (هودي)، سويدقازان يا مراسم تمناي باران، ذكر خنجر و آواز و موسيقي تركمني از جمله ديگر رسوم مرسوم در ميان قبايل تركمن است.

عقايد مذهبي و اعتقادي مردم تركمن، بخش قابل ملاحظه اي از آداب و رسوم اين قوم را با خود همراه كرده است، به طوري كه تمامي اعياد و جشن هاي مذهبي آنها با مراسمي خاص و اغلب از سه تا چهار روز جلوتر آغاز مي شود، مثلا تركمن ها جشن عيد قربان را از سه روز جلوتر و با برگزاري مراسم گرگون، فوفن و قربان شورا در هر روز به انجام مي رسانند. آنها در روز اول خانه تكاني و نظافت مي كنند، در روز دوم شيريني پخش مي كنند و در روز سوم و شب عيد قربان با خواندن اشعاري به نام قربان شورا استحمام مي كنند و خود را براي روز عيد قربان آماده مي كنند.

آنها در روز عيد قربان، گوسفند يا گاو قرباني را به هفت قسمت مساوي با نام تركمني (اوله) تقسيم كرده و آن را ميان فقرا پخش مي كنند.

در تركمن صحرا نيز مانند نقاط مختلف كشور زيارتگاه هايي وجود دارد كه در روزهاي مختلف عده اي از تركمن ها به زيارت آنها مي روند. مهمترين زيارتگاه هاي تركمن صحرا عبارتند از امامزاده دانشمند (داليشمان) كه مقبره امامزاده ملاعلي بوده و نسب او به يكي از چهار يار پيامبر مي رسيده است. زيارتگاه خالد نبي در قله كوه گوكچه داغ، زيارتگاه روستاي خواجه لر و قدمگاه خواجه بهاءالدين از ديگر زيارتگاه هاي منطقه تركمن صحرا به شمار مي روند.

تركمن ها مسلمان و اغلب اهل سنت و پيرو فرقه نقشبنديه هستند كه موسس آن خواجه بهاءالدين نقشبندي بخارايي است كه زيارت مرقدش در بخارا، آرزوي هر تركمني است. تركمن ها به دليل دوري از مرقد مراد خويش در شرق بندر تركمن در روستاي خواجه لر، يادبودي ساخته اند و چون معتقدند خواجه بهاءالدين در سفر خود به مكه و گذر از اين منطقه در آن محل استراحت كرده است، جمعه هر هفته اين مكان را زيارت مي كنند.

شگفت انگيزي شيوه زندگي تركمن ها

معيشت آنها و پيوند ديرينه شان با اسب در نوع خود جاذبه اي را براي گردشگران داخلي و خارجي در استان گلستان فراهم كرده است.

فراموش نكنيم كه برخلاف ديگر استان ها و شهرهاي شمالي كشور، در استان گلستان نبايد به دنبال لهجه هاي گيلكي، مازندراني، تالشي يا حتي شعباتي از آنها باشيم، چراكه اقوام ساكن در اين استان را اكثرا تركمن هاي بومي استان يا تركمن هاي كوچنده از نقاط ديگر كشور به اين منطقه تشكيل مي دهند كه به زبان تركمني سخن مي گويند. تركمن صحرا و شهرستان گنبد كاووس، دو مركز مهم اقامت تركمن ها در استان گلستان هستند.

اسب ها، نماد قدرت تركمن ها

در ميان جاذبه هاي گردشگري تركمن ها، ورزش به طور عام و اسب و سواركاري به طور خاص از اهميت ويژه اي برخوردار است، به طوري كه برگزاري كورس بهاره اسبدواني در گنبد كاووس، هرساله تعداد بيشماري از گردشگران داخلي و خارجي را مجذوب خود مي كند. مهمترين ويژگي كورس هاي سواركاري تركمن صحرا و گنبد كاووس وجود اسب هاي اصيل تركمن، يعني بهترين نژاد اسب در جهان است. عشق و علاقه به اسب و اسبدواني در بين مردم استان گلستان و بويژه مردم تركمن، ريشه اي عميق و تاريخي دارد كه ناشي از شرايط خاص جغرافيايي و زيستي اين مردم است كه در بيشتر سفرنامه هاي سياحان به وابستگي اين مردم به اسب اشاره شده است، به طوري كه محمدعلي قورچانچي صولت نظام در سفرنامه خود با عنوان نخبه سيفيه آورده است: علاقه يموت (تركمن) در زندگي تنها به سه چيز است؛ اول اسب، دوم تفنگ و سوم آلاچيق (خانواده).

در مناطق تركمن نشين استان گلستان در گذشته مسابقات اسبدواني به مناسبت هاي مختلف مانند جشن عروسي، تولد فرزند و … صورت مي گرفته است كه به صورت دواندن اسب به دور ميدان بوده كه به زبان محلي (آيلام) خوانده مي شود. بزرگترين آيلام عبارت است از 13 بار دواندن اسب به دور ميدان كه مخصوص اسب هاي پرقدرت است. مسابقه ديگر تركمن ها كه امروزه بندرت انجام مي شود (دو قري يول) است كه شامل دواندن اسب در يك خط مستقيم مي شود و در پايان جايزه اي به نام (بايراق) اعم از گوسفند، پارچه ابريشمي و… را نصيب صاحب اسب مي كند.

نژادهاي شناخته شده اسب هاي تركمن شامل سه گروه نژاد ياموت، آخال تكه و گوكلان است. تاثير اسب در هر زاويه از زندگي تركمن ها به حدي است كه كارشناسان معتقدند اين تاثير راحتي در موسيقي اين قوم نيز مي توان مشاهده كرد، چراكه به اعتقاد آنها علاوه بر وجود ترانه هاي تركمني با مضمون توصيف اسب هاي چابك و پهلوان، پيدايش مبناي مضراب هاي ساز در موسيقي تركمن ها نيز برگرفته از صداي پاي اسب است.

منبع: همشهري آنلاين ایران

ترکمن ها در دوره سلجوقیان

turkmen ترکمن turkman

اتحاد و وحدت اوغوزهای سلجوق در قرن پنجم هجری بوجود آمد. سلجوق و پدرش توتاق بر طوایف و تیره های اوغوزهای حوزه سیردریا حکومت می کردند. اینان با یبغو رهبر اوغوزهای سیردریا دشمنی را آغاز کردند و بالاخره در اواخر قرن پنجم مسئله با قطع رابطه تمام گردید و سلجوق از یبغو جدا گردید و با متحدان خود از آن ناحیه رفت.

در آن ایام وی 1500 شتر، 50 هزار گوسفند و 100 نفر رفیق جانباز داشت.سلجوق و یارانش دین اسلام را پذیرفته جزء تیولداران سامانی ها در آمدند. به این ترتیب اوغوزهای سیردریا با دو دسته تقسیم شدند یک دسته در «ینی کنت» و دسته دیگر یعنی سلجوقیان در منطقه جنوبی یعنی شمال خراسان مسکن گرفتند. مورخان این دوره به اوغوزهای ینی کنت، اوغوز و به سلجوقیان نام ترکمن اطلاق کردند.
درباره اوضاع اقتصادی اوغوزها در قرن هشتم هجری اطلاعات خیلی کم است ولی از زمانی که سلجوق ها اسلام را پذیرفته در خدمت سامانی ها درآمدند از نظر اقتصادی رشد کرده و ابن اثیر از نوکران و برده های آنان خبر می دهد.
در سال 416 هجری گردیزی از شورش برده ها علیه سران سلجوقی خبر می دهد. اینان با 4000 چادر به سوی سلطان محمود غزنوی شکایت برده خواستار اسکان در ناحیه شمال خراسان می شوند بعد از مدت ها رفت و آمد محمود آنها را در صحرای وسیع ترکمن اسکان می دهد. آن دسته از ترکمن هایی که در ماوراء النهر ماندند در شرایط بد سیاسی واقع شدند، سرکرده سلجوقیان با قراخانیان دشمنی آغاز کرده بالاخره در سال 426 هجری مجبور به ترک بخارا شدند و در خوارزم مسکن گرفتند ولس سرانجام در سال 427 هجری در خراسان مسکن گرفتند و در شهر نسا پسر سلجوق موسی با خواهرزاده های خود طغرل بگ و چاغری بگ رهبری ایل سلجوق را بعهده گرفتند.
در آن ایام در خراسان اوضاع سیاسی پیچیده بود، شورش ترکمن ها علیه محمود غزنوی شروع شده بود. باج و خراج فراوانی که از ترکمن ها می گرفتند باعث شورش بود، باجگیران علاوه بر باج املاک زن و بچه های آنان را نیز به دربار می بردند. در سال 416 هجری ترکمن ها نیز که جزء رعایای غزنویان درآمدند در فشار این باج و خراج واقع شدند بالاخره ترکمن ها دوام نیاورده در سال 418 هجری شورش آغاز کردند بنا به خبر گردیزی لشکریان شاه از عهده آنان برنیامده عده زیادی لز لشکریان شاه نابود شدند. محمود غزنوی مجبور شد گارد مخصوص سلطنتی را برای سرکوبی گسیل دارد و در نزدیکی فراوه جنگ خونین در گرفت. در این نبرد لشکریان محمود پیروز شده 4000 ترکمن هلاک گردید. دسته ای از ترکمن ها به سمت کوه های بلقان گریختند، و دسته دیگر در آذربایجان و عراق اسکان یافتند.
شورش ترکمن ها در عهد مسعود شدت یافت، مسعود دستور داد که 50 تن از سرداران ترکمن را در دعوتی که شده بودند خائنانه بکشند این مسئله سبب بروز خشم و غضب ترکمن ها گردید، جنگ آغاز گشته و مسعود اسرای ترکمن را در زیر پای فیلان می کشت در حالیکه تمامی ترکمن ها در نبرد شرکت داشتند.
بیهقی از طوایفی نظیر قزل، یاغمور، «بلقان داغ» یاد می کند. طی نبرد های زیاد بالاخره در سال 432 هجری غزنویان شکست سختی خوردند، وقتی سلجوقی ها نیشابور را فتح کرده، طغرل با احترام وارد مقر حکومتی گردید. بیهقی که خود ناظر ورود طغرل بوده می نویسد: «در کنار طغرل 3000 سوارکار که اکثر آنها باسواد بودند دیده می شد. بر لباس طغرل کمانی آویزان و از کمربند وی 3 تیر حمایل شده بود. وی قبائی مخملی و عمامه ای توپازی (نوعی پارچه) و نیم چکمه برپا دارد.» طغرل بگ بر نیشابور و برادرش چاغری بگ بر مرو حکومت کردند.
در تابستان 432 هجری چاغری بگ بلخ و سپس و خوارزم را فتح کرد و طغرل شهرهای گرگان، طبرستان و آذربایجان را گرفته، شهر ری را پایتخت خود قرار داد و سپس در سال 1054 میلادی عراق و ارمنستان را نیز ضمیمه خاک خود نمود.